خرداد, ۱۳۹۷ بدون نظر دبیران, مشاوران, مقالات

روش از واژه ی لاتین method گرفته شده است. این واژه در فرهنگ­های فارسی به راه، طریق و اسلوب معنی شده است. به طور کلی راه انجام دادن هر کاری را روش می­گویند. تدریس نیز  به آن قسمت از فعالیت‌های آموزشی که با حضور معلم در کلاس درس اتفاق می‌افتد اطلاق می‌شود و هدفش ایجاد شرایط مطلوب یادگیری از سوی معلم است.  مقصود از روش تدریس نیز راه و روش منطقی و منظم جهت انتقال مفاهیم آموزشی به دانش آموزان است.  هر چه معلم از روش­های خلاقانه­تر استفاده نماید به همان میزان می­توان توقع یادگیری پایدارتری از دانش آموزان داشت. برای مثال می­توان به عادی شدن برنامه­های تلویزیونی در دنیای امروز اشاره کرد؛ اما در همین شرایط نیز برنامه­هایی ساخته می­شوند که تا سالیان سال مخاطبین این رسانه از آن­ها یاد می­کنند و حتی برخی از دیالوگ­ها در فیلم­ها یا سریال­های خاص به مکالمات روزمره مردم راه می­یابند. دلیل این موضوع جز انتخاب شیوه­ی خلاقانه و بدیع در انتقال پیام نیست. طبیعی است که انتخاب روش مناسب  به مفهوم شیوه­ای منظم و هدفمند در هر زمینه­ای مهم­ترین وسیله­ی رسیدن به هدف می­باشد. بدیهی است که معلم نقش روشن و بی بدیلی در یادگیری دانش آموزان دارد. بسیاری از مباحث که در دوران تحصیل و در قالب کتاب­های درسی آموزش داده می­شود، دیگر هرگز مجالی برای طرح نمی­یابند و اگر مفاهیم به خوبی به دانش آموز منتقل نگردد در به یاد سپاری و به یادآوری آموخته­ها دچار مشکل می­شود.

معمولاً در تدریس حداقل سه ویژگی برشمرده می‌شود:

  1. وجود تعامل بین مدرس و یادگیرنده (نه یک جریان یک طرفه که در آن تنها معلم گوینده باشد و دانش آموزان شنونده ی محض باشند.)
  2. وجود اهداف از قبل تعیین شده (که مدرس بداند به چه هدفی این فعالیت‌ها را انجام دهد.)
  3. ایجاد فرصت و فضای مناسب برای یادگیری. (تا یادگیرنده بتواند در بهترین زمان و فضای ممکن موضوع را فرا بگیرد)

پس با همین تعریف ساده متوجه یک موضوع بسیار مهم می‌شویم:

متاسفانه باید اذعان نمود در مواردی آنچه شاهدش هستیم نوعی فعالیت یک جانبه و تک گویی است نه تدریس!

در ادامه به نمونه ای کاربردی از روش­های نوین تدریس که هماهنگ با ویژگی­های آن است اشاره می­گردد:

روش بدیعه پردازی: یکی از روش­های نوین تدریس است که تاکید زیادی بر پرورش قدرت خلاقه در گروه دارد. گوردون که از بنیان گذاران این روش است بر خلاف اعتقاد سنتی مبنی بر وراثتی بودن و ذاتی بودن قدرت خلاقیت، این باور را معرفی نمود که خلاقیت قابل یاد دادن و پرورش است. او همچنین معتقد بود که بهترین راه پرورش خلاقیت و ابتکارهای فردی فعالیت­های گروهی است.

روش تدریس مذکور شش مرحله دارد:

  1. شناخت شرایط موجود: در این مرحله دانش آموزان به توصیف دیده های خود می­پردازند و موقعیت مورد نظر برای آن­ها به طور کامل واضح می­شود.
  2. قیاس مستقیم: در این مرحله دانش آموزان تصورات خود را در مورد یک پدیده مطرح می­کنند و آن را با یک پدیده یا مفهوم دیگر مقایسه می­کنند. (مانند مقایسه یک شرکت تجاری با یک ماشین)
  3. قیاس شخصی: در این مرحله دانش آموز خود را به جای آن مفهوم یا چیز قرار می­دهد و احساس خود را بیان می­کند و اغلب این کار با جان بخشی به اشیاء صورت می­گیرد. البته این قیاس با توجه به قیاس مستقیم انجام می­گیرد.
  4. تعارض فشرده: در این مرحله دانش آموزان از قیاس­های شخصی و مستقیمی بهره می­برند که در آن از مفاهیم متضاد بهره گرفته شده است. (مرگ و زندگی برای او معنی دارد.)

بنا به اعتقاد گوردون:  “تعارض فشرده بهترین کمک به وسعت دادن بینش فراگیران است و انعطاف ذهنی آن­ها را بالا می­برد.”

  1. در این مرحله با توجه به مراحل قبلی قیاس مستقیم دیگری انجام می­شود.
  2. دانش آموزان در این مرحله با راهنمایی معلم به مفهوم مورد نظر بر می­گردند و با توجه به قیاس­های انجام شده به ارزیابی مفهوم می­پردازند و اغلب در این مرحله دانش­آموزان در مورد موضوع درس به نوشتن انشا می­پردازند.

توجه به دو نکته­ی زیر برای اثربخشی این روش تدریس ضروری است:

  1. معلم نباید آفرینش­ها و قیاس­های شاگردان را تحت تأثیر قرار دهد و دادن آزادی می­تواند خلاقیت را بالا ببرد.
  2. اجرای این روش تدریس بسته به داشتن توانایی­های خاصی در دانش­آموزان است و معلم قبل از انتخاب این روش باید به رشد ذهنی دانش­آموزان خود توجه کند.

این مورد یکی از روش­های نوین تدریس بود که به آن اشاره مختصری گردید. بدیهی است که در انتخاب روش مناسب برای تدریس هر درس باید به مختصات و ویژگی­های خاص آن درس توجه نمود. به عنوان نمونه درسی مثل ادبیات را می­توان به موسیقی و اجرای نمایش در کلاس درس پیوند داد و از این طریق مهارت­های ارتباطی را نیز در دانش آموزان تقویت نمود. روش بدیعه پردازی به این جهت دارای جذابیت است که می­تواند قدرت تخیل و خلاقیت را در دانش آموز پرورش دهد و ذهن او را به درگیر شدن با موضوعات درسی وادار نماید. بدین ترتیب می­توان از یادگیری سطحی به یادگیری عمیق رسید و به یادسپاری را با روش­های مناسب و کاربردی در دانش آموز تقویت نمود.

 

برچسب ها

بن تخفیف سی و دومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران 

دانلود بن تخفیف

برای دانلود نسخه اصلی بن تخفیف کلیک کنید.


دانلود نسخه اصلی بن تخفیف( پشت بن)

*برنامه مطالعاتی اردیبهشت ماه در سایت قرار گرفت*

همین حالا در بزرگترین کانال تلگرامی انسانیها عضو شوید

دانش آموزان انسانی   دبیران انسانی   مراکز توزیع انسانی